Arsienij Borisowicz Roginski
ROSJA

Kto jest podmiotem historii? […] jestem przekonany, że podmiotem historii jest człowiek. Nie kraj, nie państwo, nie „władza”, nie „naród”, lecz właśnie człowiek

Stowarzyszenie Memoriał

Rosyjska organizacja pozarządowa, której celem jest dokumentacja i propagowanie wiedzy o ofiarach represji radzieckich – w tym stalinowskich z okresu Wielkiego Terroru lat 30. XX wieku.

Stowarzyszenie zajmuje się również obroną praw człowieka i pomocą charytatywną dla ofiar represji politycznych w Rosji. Prowadzi oddziały na Białorusi, Łotwie i Ukrainie oraz w Gruzji, Kazachstanie, i Niemczech.

Od 1992 r. współpracuje z polskim Ośrodkiem Karta tworząc „Indeks Represjonowanych”. Podejmowało działania na rzecz pełnej rehabilitacji ofiar zbrodni katyńskiej.

„Memoriał” dysponuje własnym archiwum i biblioteką, organizuje wystawy i konferencje, prowadzi działalność wydawniczą.

Arsienij Borisowicz Roginski, historyk, intelektualista, działacz polityczny, urodził się na zesłaniu. Jego represjonowany ojciec, inżynier, trafił z rodziną do Wielska w obwodzie archangielskim na północy Rosji. Arsienij ukończył studia historyczne na Uniwersytecie w Tartu w Estonii. Było to – jak pisał – „najbardziej antysowieckie miejsce” w ZSRR.

Arsienij Borisowicz Roginski, Tartu, 1964, fot. International Historical Educational Charitable and Human Rights Society „Memorial”

 

W badaniach naukowych skupił się na historii represji politycznych w Rosji w XX wieku. Pracował jako nauczyciel języka rosyjskiego i literatury, prowadził kwerendy w archiwach. W latach 70. XX w. zajął się redakcją zbiorów prac historycznych Pamiatdla tzw. drugiego obiegu.

W 1981 r. pod zarzutem rzekomego sfałszowania próśb o udostępnienie zasobów archiwów i bibliotek został postawiony w stan oskarżenia. Zakończenie procesu wykorzystał do przedstawienia rozprawy Sytuacja historyka w Związku Radzieckim. Skazany, przebywał w łagrze cztery lata. Władze zrehabilitowały go w 1992 roku.

Arsienij Borisowicz Roginski więziony w łagrze, 1982, fot. International Historical Educational Charitable and Human Rights Society „Memorial”

 

Pod koniec lat 80. współtworzył stowarzyszenie „Memoriał”, któremu później przewodniczył. Opracowywał zestawienie biogramów ofiar zbrodni katyńskiej w języku rosyjskim, argumentując, że dokładny opis zamordowanych ważniejszy jest nawet dla Rosji niż dla Polski.

Nie ma co liczyć na szybkie zmiany. W Rosji nie będzie żadnej demokracji, póki nie zmieni się świadomość, pisał na łamach „Karty” w 1996 roku.

Przyjaciele i współtowarzysze działań przedstawiają go jako strażnika pamięci, który ujawniał zbrodnie totalitarnego reżimu, a ofiarom ZSRR zwracał ich zapomniane imiona, indywidualność. Zachował duchową niepodległość, a swoim zaangażowaniem udowadniał istnienie wolnej Rosji. „Całe życie walczył o prawdę, godność i pamięć”, zapisał Adam Daniel Rotfeld. Jego dzieło kontynuują studenci moskiewskiej Szkoły Oświaty Obywatelskiej.

Arsienij Borisowicz Roginski, Moskwa, 1990, fot. International Historical Educational Charitable and Human Rights Society „Memorial”

 

Arsienij Borisowicz Roginski, fot. Tomasz Kułakowski
Stowarzyszenie Memoriał

Rosyjska organizacja pozarządowa, której celem jest dokumentacja i propagowanie wiedzy o ofiarach represji radzieckich – w tym stalinowskich z okresu Wielkiego Terroru lat 30. XX wieku.

Stowarzyszenie zajmuje się również obroną praw człowieka i pomocą charytatywną dla ofiar represji politycznych w Rosji. Prowadzi oddziały na Białorusi, Łotwie i Ukrainie oraz w Gruzji, Kazachstanie, i Niemczech.

Od 1992 r. współpracuje z polskim Ośrodkiem Karta tworząc „Indeks Represjonowanych”. Podejmowało działania na rzecz pełnej rehabilitacji ofiar zbrodni katyńskiej.

„Memoriał” dysponuje własnym archiwum i biblioteką, organizuje wystawy i konferencje, prowadzi działalność wydawniczą.