Witold Pilecki
POLSKA

Czy wszyscy jesteśmy ludźmi?

Obóz Auschwitz

Obóz Auschwitz został założony na podstawie rozkazu Himmlera z 27 kwietnia 1940 r. 14 czerwca dotarł na miejsce pierwszy transport więźniów politycznych – Polaków z przepełnionych więzień w Generalnym Gubernatorstwie, ze Śląska i Wielkopolski.

Początkowo służył jako miejsce więzienia i odosobnienia oraz niewolniczej pracy. Od 1942 r. stał się jednym z ośrodków „Endlösung” – ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej – nazistowskiego planu wymordowania Żydów zamieszkujących okupowane przez III Rzeszę tereny. Systematycznie powiększany w 1944 r. składał się z trzech części: Auschwitz I (Stammlager) w Oswięcimiu,  Auschwitz II-Birkenau w Brzezince, gdzie znajdowało się większość urządzeń masowej zagłady; Auschwitz III- Monowitz a także  z ponad 40 podobozów wykorzystujących niewolniczą siłę roboczą więźniów.

Ponadto wokół  zamkniętych obozów rozciągał się obszar o powierzchni 40 km kwadratowych zwany Interessengebiet (strefa interesów) administrowany przez Niemców, gdzie znajdowało się zaplecze techniczne Auschwitz, warsztaty, magazyny, biura a także koszary dla esesmanów. Według różnych szacunków przez cały okres istnienia KL Auschwitz przez obóz przewinęło się niemal 8,5 tys. członków załogi – w tym ok. 8100-8200 esesmanów oraz około 200 nadzorczyń. Z początku załoga liczyła kilkuset esesmanów, ale ich liczba systematycznie rosła, zwłaszcza pod koniec, kiedy w związku z ewakuacją w styczniu 1945 roku wzrosła do 4480 esesmanów i 71 nadzorczyń SS.

Liczbę osadzonych – łącznie we wszystkich latach – szacuje się na około 400 tysięcy osób – 195 tysięcy nie-Żydów i około 205 tysięcy Żydów.

Liczba zamordowanych w KL Auschwitz sięga ponad 1,1 mln ludzi – w tym około 1 mln  Żydów, 70 – 75 tys. Polaków, 21 tysięcy Romów. Wśród pozostałych 10-15 tys. ofiar znaleźli się jeńcy radzieccy oraz inne nacje.

Witold Pilecki był w Auschwitz dwa lata i dziewięć miesięcy. Z własnej inicjatywy.

Informacje o funkcjonowaniu obozu słał w raportach do dowództwa Armii Krajowej. Zbudował na jego terenie siatkę konspiracyjną zdolną do zbrojnego oporu. Mimo kilkuset zaangażowanych osób walka okazała się niemożliwa. Do uwolnienia więźniów nie doszło. On sam uciekł, wrócił do Warszawy, gdzie działał w kierownictwie dywersji Komendy Głównej AK, tworzył organizację „NIE” przygotowującą się na sowiecką okupację Polski.

W 1945 roku w „raporcie Witolda” nie tylko oddał rzeczywistość Auschwitz, ale też podjął próbę wyjaśnienia, co obozowy system robił z ludźmi, jak w warunkach granicznych zachować człowieczeństwo.

„Kwitły pięknie kasztany i jabłonie… Szczególnie w tym okresie, wiosną, najciężej się odczuwało niewolę. Gdy maszerując w kolumnie wzbijającej słupy kurzu po szarej szosie do garbarni, widziało się piękny wschód słońca, różowiejące ślicznie kwiaty w sadach i na drzewach przy szosie, lub gdy w drodze powrotnej spotykało się spacerujące młode pary, wchłaniające czar wiosny, albo kobiety spokojnie wożące w wózkach swe dzieci, wtedy rodziła się myśl, kołatająca się niespokojnie po głowie, gdzieś się zatracająca, to znów szukająca uparcie jakiegoś wyjścia lub odpowiedzi na pytanie: «Czy wszyscy jesteśmy ludźmi?». I ci przechadzający się wśród kwiatów i tamci, idący do komór gazowych? I ci, maszerujący stale koło nas z bagnetami, i my, od paru lat straceńcy?”.

Sam sprostał temu zadaniu. Zarówno w obozie, jak i w powojennych latach, podczas procesu „wrogów ludu” w 1947 roku, po aresztowaniu przez UB, w czasie przesłuchań i tortur.

Witold Pilecki składa zeznania przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie w procesie tzw. grupy Witolda: Marii Szelągowskiej, Tadeusza Płużańskiego, Ryszarda Jamontta-Krzywickiego, Maksymiliana Kauckiego, Witolda Różyckiego, Makarego Sieradzkiego i Jerzego Nowakowskiego, 3 marca 1948. Fot. PAP

Próbował wziąć na siebie winę współtowarzyszy antykomunistycznej konspiracji. „Dlatego – więc piszę niniejszą petycję/ By sumą kar wszystkich mnie tu karano/ Bo choćby mi przyszło postradać me życie/ Tak wolę – niż żyć wciąż, a w sercu mieć ranę”.

Organizator, przywódca, harcerz, żołnierz. Potomek powstańców styczniowych. Miłośnik sztuki, poeta. 25 maja 1948 roku na mocy wyroku Sądu Wojskowego został rozstrzelany. Spoczął w nieoznaczonym grobie.

Obóz Auschwitz

Obóz Auschwitz został założony na podstawie rozkazu Himmlera z 27 kwietnia 1940 r. 14 czerwca dotarł na miejsce pierwszy transport więźniów politycznych – Polaków z przepełnionych więzień w Generalnym Gubernatorstwie, ze Śląska i Wielkopolski.

Początkowo służył jako miejsce więzienia i odosobnienia oraz niewolniczej pracy. Od 1942 r. stał się jednym z ośrodków „Endlösung” – ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej – nazistowskiego planu wymordowania Żydów zamieszkujących okupowane przez III Rzeszę tereny. Systematycznie powiększany w 1944 r. składał się z trzech części: Auschwitz I (Stammlager) w Oswięcimiu,  Auschwitz II-Birkenau w Brzezince, gdzie znajdowało się większość urządzeń masowej zagłady; Auschwitz III- Monowitz a także  z ponad 40 podobozów wykorzystujących niewolniczą siłę roboczą więźniów.

Ponadto wokół  zamkniętych obozów rozciągał się obszar o powierzchni 40 km kwadratowych zwany Interessengebiet (strefa interesów) administrowany przez Niemców, gdzie znajdowało się zaplecze techniczne Auschwitz, warsztaty, magazyny, biura a także koszary dla esesmanów. Według różnych szacunków przez cały okres istnienia KL Auschwitz przez obóz przewinęło się niemal 8,5 tys. członków załogi – w tym ok. 8100-8200 esesmanów oraz około 200 nadzorczyń. Z początku załoga liczyła kilkuset esesmanów, ale ich liczba systematycznie rosła, zwłaszcza pod koniec, kiedy w związku z ewakuacją w styczniu 1945 roku wzrosła do 4480 esesmanów i 71 nadzorczyń SS.

Liczbę osadzonych – łącznie we wszystkich latach – szacuje się na około 400 tysięcy osób – 195 tysięcy nie-Żydów i około 205 tysięcy Żydów.

Liczba zamordowanych w KL Auschwitz sięga ponad 1,1 mln ludzi – w tym około 1 mln  Żydów, 70 – 75 tys. Polaków, 21 tysięcy Romów. Wśród pozostałych 10-15 tys. ofiar znaleźli się jeńcy radzieccy oraz inne nacje.